Dagskrá: G. Rossini, Vilhjálmur Tell E. Grieg, Dans Anitru B. Strayhorn, Take the A-train A. Khachaturian, Gayane J. Brahms, Ungverskur dans nr. 5 D. Sjostakovitj, Jazzsvita nr. 2
H. Wood, Sjómannadans
J. Offenbach, Orfeus í undirheimum
Slagverksdúóið Trash, Thomas Hamilton og Jesper Mikkelsen, Danmörku
Sinfóníuhljómsveit Íslands
Ingunn Korsgård Hagen, hljómsveitarstjóri
Eldborg, Harpa, Reykjavík, 14. februar 2026
Mynd: RE
Bæði kunnugleg dagleg verkfæri og heimagerð hljóðfæri í anda Georgs Gearløs voru á sviðinu í Hörpu í Reykjavík þegar danska tvíeykið Trash kom fram ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands um daginn. Það borgar sig ekki að vera leiðinlegur fullorðinn einstaklingur fyrir svona líflega sýningu.
Á sama tíma verður maður að sætta sig við þá staðreynd að sum klassísk lög breytast líklega að eilífu í huga manns eftir að hafa horft á þessar gamansömu útgáfur af þekktum smellum.
Næst þegar þú ferð í hefðbundna eldhúsheimsókn gætirðu viljað íhuga hvort þú sért í raun að ganga inn í tónlistarherbergi. Finndu gaffal og nokkur glös og þú ert tilbúinn. Eftir tónleika með Thomas Hamilton og Jesper Mikkelsen frá trash.dk færðu að minnsta kosti aðeins aðra og tónlistarlegri sýn á kaffibollann, uppþvottaburstann og leiðinlega lokið á ruslatunnunni. Í samstarfi við Sinfóníuhljómsveit Íslands vakti danska tvíeykið nýlega athygli með klukkustund af vel útsettum, skapandi og grípandi leik með hljóðfæri, takti og þemu úr klassískri tónlist sérstaklega. Tvíeykið hefur starfað síðan 2001 og tónleikafyrirkomulagið að þessu sinni var í eðli sínu fjölskyldutónleikar með endurvinnsluþema. Það sem var virkilega gott við flokkunina fjölskyldutónleikar“ var að það skapaði afslappaða stemningu í salnum. Það var nóg pláss fyrir smá grát, innilegan hlátur og nokkrar samræður öðru hvoru yfir tónlistinni.
Því það var alltaf eitthvað að skoða og taka ákvörðun um. Eins og fyndnu uppfinningarnar á sviðinu vekja upp eins konar sjálfsprottna viðbrögð hjá áhorfendum. Og það kom til sögunnar strax í upphafi, þegar tvíeykið hóf innkomu sína á sviðið með því að sópa sína eigin hurð, ef svo má að orði komast. Með hvorum sínum klassíska sýningarkúst sópuðu þeir upp á sviðið fyrir framan hljómsveitina, á meðan verk þeirra smám saman varð að taktfastri samvinnu í sópun og banki kústsins yfir gólfið. Þá hófst aðdragandinn að allri sýningunni og væntingarnar voru í hámarki. Því við gátum séð hin hugmyndaríku hljóðfæri sett upp á hliðum sviðsins.
Það var fyndið þegar Jesper Mikkelsen skyndilega rúllaði inn á litlu rauðu barnahjóli. Bjallan á hjólinu varð einsöngshljóðfæri í fallega verkinu „Anitru's Dance“ eftir E. Grieg. Jesper og Thomas þróuðu smám saman hlutverk hjólsins í tengilið í mjög fyndnum samræðum, sem einnig áttu við um hljómsveitina. Annars mjög rómantískt hljómandi tónverk breytti um eðli í brjálaðan og mjög vel virkan hanadans.
Gagnrýnandinn verður einnig að taka fram að það er líklega erfitt fyrir komandi kynslóðir að heyra ekki “ Orpheus í undirheimunum“ eftir J. Offenbach án þess að endurupplifa Thomas þrumandi um á hinum ýmsu hjólhýsum á stóra stúkunni. Aftur frábær leið til að finna húmorinn í þekktu tónverki, draga fram það og næstum því gera það að karikatur.
Almennt séð var greinilegt jákvæð viðbrögð frá hljómsveitinni og hljómsveitarstjóranum, sem einnig stuðlaði að sveiflunni sem lyfti tónleikunum langt út fyrir sviðsbrúnina.
Það var barist um rauða hjólið með fallega hljóðfærinu sínu, bjöllunni. Mynd: RE
Áhorfendur virtust vera með frá upphafi. Bæði fullorðnir og börn. Alls fengum við átta tónverk á klukkustund með mikilli fjölbreytni. Andstæður voru einnig hugsaðar fyrir; Thomas Hamilton og Jesper Mikkelsen komu fram í öllum númerunum nema einu í miðjum tónleikunum, sem hin fallega spilandi Sinfóníuhljómsveit Íslands fékk út af fyrir sig. „Eru þeir ekki að koma aftur inn?“ spurði fjögurra ára áhorfandinn við hliðina á mér þegar þessir tveir ruslakarlar fóru til að afhenda hljómsveitinni sviðið. Og já, það gerðu þeir. En það var líka gaman að hafa hljómsveitina í eins konar einleik. Sérstaklega þegar kom í ljós að hljómsveitin tók verkefni sitt alvarlega og skilaði því.
Í heildina fengum við frábæra fjölbreytni og mjög vel skipulagða dagskrá, þar sem við erum hrifin af þeirri miklu sköpunargáfu sem tvíeykið sýnir. Thomas Hamilton og Jesper Mikkelsen virðast vera fullir af löngun til að miðla og veita áhorfendum frábæra upplifun. Reyndar finnst manni eins og þeir mæti áhorfendum af eins konar umhyggju; án þess að miðla orði, en með skýru líkamstjáningu, stórum brosum og vel staðsettri augnsambandi við áhorfendur, finnur maður að áhuginn á að smita okkur af gleði er gríðarlegur.
Það skín í gegn á mjög fagmannlegan en jafnframt persónulegan hátt, sem maður verður að gefast upp fyrir. Ekki síst þegar Jesper Mikkelsen fékk allan salinn til að ganga með eins konar eyrnaþjálfunarkennslu í klappi mismunandi taktmynstrum. Það gaf mikil og tafarlaus viðbrögð í salnum. Og þegar tveimur ungum áhorfendum úr salnum var leyft að taka þátt á bátslútunni í hinu gamansama sjómannaverki eftir Henry Wood, þá sýndum við samúð með því hvort þessir tveir hugrökku einstaklingar gætu ýtt á bát-båt á réttum tíma.
Eða eins og einhver sagði einu sinni: „Nema þér snúið yður við og verðið eins og börn, munuð þér aldrei komast inn í himnaríki.“ Umorðað í núverandi aðstæðum: Ef þið sleppið ekki kunnuglegum formum ykkar, munuð þið ekki komast inn í undursamlegan tónlistarheim ruslatunnunnar, ásamt því sem Jesper Mikkelsen og Thomas Hamilton hafa undirbúið. Og það er mjög hollt að missa stjórn á þessum hætti í eina klukkustund af lífi sínu.
